Trong những năm gần đây, cụm từ “Trí tuệ nhân tạo” (AI) dần trở nên quen thuộc trong đời sống xã hội. Từ những ứng dụng trong sản xuất, y tế, kinh doanh đến giáo dục, AI đang từng bước làm thay đổi cách con người làm việc và học tập. Đối với ngành giáo dục, đặc biệt là giáo dục mầm non – nơi đặt nền móng đầu tiên cho sự phát triển của trẻ – việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới luôn cần sự cân nhắc, sáng tạo và phù hợp. Tuy nhiên, nếu biết khai thác đúng cách, AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà còn có thể trở thành “người bạn đồng hành” giúp mỗi giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn và đầy cảm hứng.
Khi AI bước vào lớp học mầm non
Ngay từ phần mở đầu, thay vì giới thiệu bài học một cách thông thường, giáo viên đã xây dựng một bối cảnh như một “game show toán học” với sự tham gia của ba đội chơi. Không khí lớp học trở nên sôi động hơn khi các con được hóa thân thành những “người chơi nhí” tham gia vào các thử thách. Đặc biệt, điểm nhấn của chương trình chính là sự xuất hiện của một nhân vật đồng hành – chú Thỏ trắng được tạo dựng bằng công nghệ AI. Có thể nói, AI đã góp phần tạo nên một “câu chuyện” cho tiết học. Trẻ không còn cảm giác mình đang học toán, mà như đang tham gia một hành trình giúp bạn Thỏ trắng vượt qua thử thách để trở về nhà. Chính yếu tố “câu chuyện” chuyển hóa này đã giúp trẻ tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng mà không hề gò bó. Đây cũng là một trong những ưu điểm nổi bật khi ứng dụng AI trong giảng dạy. Biến nội dung học tập khô khan trở thành những trải nghiệm giàu cảm xúc.
Học mà chơi – chơi mà học cùng công nghệ
Trong suốt quá trình tổ chức hoạt động, AI tiếp tục được tích hợp thông qua các trò chơi học tập. Ở thử thách đầu tiên “Xúc sắc vui vẻ”, trẻ vừa vận động theo nhạc, vừa quan sát hình ảnh trên xúc xắc và đếm số lượng đồ vật. Những hiệu ứng âm thanh, hình ảnh được hỗ trợ từ công nghệ đã làm cho trò chơi trở nên hấp dẫn hơn, kích thích sự tập trung và phản xạ nhanh của trẻ. Trẻ không chỉ học bằng mắt, bằng tai mà còn bằng cả cơ thể thông qua các hoạt động mô phỏng, vận động.
Đến với trò chơi “Hộp quà bí ẩn”, việc sử dụng màn hình trình chiếu đã tạo nên sự hồi hộp và bất ngờ. Mỗi hộp quà mở ra là một câu hỏi, một thử thách nhỏ đòi hỏi trẻ phải quan sát, đếm và lựa chọn đáp án chính xác. AI hỗ trợ trong việc thiết kế các hình ảnh trực quan, sinh động, giúp trẻ dễ dàng nhận biết và ghi nhớ. Không khí lớp học lúc này giống như một cuộc thi thực sự, nơi mỗi trẻ đều muốn thể hiện khả năng của mình.
Ở thử thách “Thợ xây tài giỏi”, yếu tố công nghệ được kết hợp hài hòa với hoạt động thực hành. Trẻ cùng nhau làm việc nhóm, sử dụng các mảnh ghép để xây dựng “tòa nhà” theo số lượng yêu cầu. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và sự hỗ trợ của hình ảnh minh họa từ AI, trẻ phát triển tư duy logic, khả năng sắp xếp và tinh thần hợp tác. Đây chính là sự kết hợp rõ nét giữa các yếu tố trong giáo dục STEAM: khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học.
Trò chơi cuối cùng “Ghép cặp số – chấm thần tốc” mang đến không khí sôi nổi nhất khi kết hợp giữa vận động và tư duy. Trẻ phải vượt qua các chướng ngại vật, sau đó nhanh chóng đếm số chấm và tìm thẻ số tương ứng. Sự hỗ trợ của công nghệ giúp hiển thị kết quả, tạo hiệu ứng cổ vũ, từ đó tăng thêm phần hào hứng cho trẻ. Qua hoạt động này, trẻ không chỉ rèn luyện kỹ năng toán học mà còn phát triển thể chất và tinh thần đồng đội.
AI – công cụ hỗ trợ, không phải thay thế
Nhiều người lo ngại việc đưa AI vào lớp mầm non là quá sớm, nhưng thực tế cho thấy AI không thay thế giáo viên mà chỉ hỗ trợ, giúp bài giảng trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Giáo viên vẫn giữ vai trò trung tâm trong tổ chức và truyền cảm hứng, còn trẻ vẫn học qua trải nghiệm, vận động và giao tiếp trực tiếp. Vì vậy, điều quan trọng không phải là có dùng AI hay không, mà là sử dụng sao cho phù hợp và hiệu quả với trẻ.
Giá trị mang lại – không chỉ là một tiết học
Sau tiết học, điều khiến giáo viên vui nhất không phải là trẻ đếm đúng mà là những thay đổi tích cực trong thái độ học tập: các con yêu thích toán hơn, tự tin, mạnh dạn tham gia hoạt động và biết phối hợp, chia sẻ cùng bạn. Khi xem lại hình ảnh, video tiết học, nhiều phụ huynh cũng bất ngờ và thích thú vì một giờ học toán mầm non lại sinh động và hấp dẫn đến vậy.
Hướng đi mới trong giáo dục mầm non
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục là xu thế tất yếu của thời đại số, nhưng với bậc Mầm non cần được sử dụng phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ. Thực tế cho thấy, khi giáo viên mạnh dạn đổi mới, mỗi giờ học không chỉ là truyền đạt kiến thức mà trở thành hành trình khám phá đầy hứng thú. Công nghệ, nếu được khai thác đúng cách, sẽ là cầu nối giúp trẻ tiếp cận tri thức một cách tự nhiên và sinh động. Từ những hoạt động đơn giản như hình ảnh chú thỏ AI hay các trò chơi STEAM, trẻ có thể được khơi dậy niềm yêu thích học tập, sự tò mò và đam mê khám phá – những giá trị cốt lõi mà giáo dục hướng tới.
Sau đây những QR – video ứng dụng AI trong tiết học STEAM
Nguyễn Thị Thanh Tâm – Mầm non Hoa Lan